JAVIER

Zelta musika Zelta musika edo keltiar musika, zeltak diren Mendebaldeko Europako herrialdeetako folk musika izen beraren barnean biltzeko asmoz musikariek, disko etxeek, musika saltokiek eta musika aldizkariek s arritan aipatzen duten musika generoa da. Berez ezin liteke zehazki zelta izendapenaz musika jakin bat deskribatu, baina izendapenak indarra hartu zuenetik herrialde horietako ahozko musika nahiz musika herrikoiari deitzeko erabili izan da. Zelta musikak nagusiki Irlanda, Eskozia, Gales, Bretainia, Kornualles eta Man Uhartean jo ohi diren musika herrikoiak batzen ditu. Horietatik at, herrialde horietako joandako herritar edo emigratzaile ugari bizi diren estatuetako musika talde askok ere musika genero horren barnean sartu ohi dira: Estatu Batuak, Kanada, Australia, Zeelanda Berria...

Zelta musika nagusiki bi baldintzekin definitu liteke:

-Euren buruei "Zeltak" deritzan jendearen musika da ("Ingeles musika" eta "Frantziar musika" ez bezala), musika izenpena ez ezik, izendapen kulturala da, kasu batzuetan izendapen politikora ere iritsi daitekelarik.

-Zeltiar herrialdeak nabarmentzen dituen edozein ezaugarriri deritzaio. Hau musika definizioa litzateke. Batzuen ustez gaur egungo zelta musikek ez lukete euren artean antzeko ezaugarririk (iritzi hau Geoff Wallis eta Sue Wilsonek beren The Rough Guide to Irish Music liburuan adierazten dute), beste batzuen ustez aldiz, denen arteko ezaugarri komunak badaude (iritzi hortakoa Alan Stivell musikari bretoia da).

Batzuetan zelta musika izendapena Irlanda eta Eskoziako musika herrikoiari lotzen zaio, bi herrialdeetako musika herrikoiek ezaugarri nabariak eta elkarbanatuak baidituzte. Bitxiena Irlanda nahiz Eskoziako musikariek zelta musika izendapena saihestu nahi izatea da, salbuespen gisa musika merkatuan agertu edota nabarmendu nahi izatean izendapen hori erabiltzen dutela da. Definizioa bera nahiko konplexua da, gainera Irlandako Errepublikako independentziaren ondoren bertako gobernuak zelta musika soilik irlandar musika izango balitz bezala, produktu moduan saldu nahi izan du. Zinez, eskoziar edota irlandar geografia izendapenak erabat gaur egungoak dira, berez zelta arbaso berak, musika ondare bera eta hizkuntza iturri berak (gaelera) baitituzte.

Irlanda eta Eskoziako musika mota honen garrantzia mundu ingeles hiztunean erabatekoa da, bereziki Estatu Batuetan, bertan jaiotako bluegras eta country musikak euren iturburuetatik edaten baidute.

Batzuetan zelta musika izendapena Irlanda eta Eskoziako musika herrikoiari lotzen zaio, bi herrialdeetako musika herrikoiek ezaugarri nabariak eta elkarbanatuak baidituzte. Bitxiena Irlanda nahiz Eskoziako musikariek zelta musika izendapena sahiestu nahi izatea da, salbuespen gisa musika merkatuan agertu edota nabarmendu nahi izatean izendapen hori erabiltzen dutela da. Definizioa bera nahiko konplexua da, gainera Irlandako Errepublikako independentziaren ondoren bertako gobernuak zelta musika soilik irlandar musika izango balitz bezala, produktu moduan saldu nahi izan du. Zinez, eskoziar edota irlandar geografia izendapenak erabat gaur egungoak dira, berez zelta arbaso berak, musika ondare bera eta hizkuntza iturri berak (gaelera) baitituzte.



media type="youtube" key="dFwKrIobl3I" width="560" height="315" align="center"

Musika taldeak

Nazio Zeltak gisa deituak diren herrialdeetan musika mota hau jotzen duten talde edo musikari hauek lirateke:

Bretainia: Gwendal eta Alan Stivell

Eskozia: Silly Wizard, Capercaillie edo Éire Óg

Gales: Dafydd Iwan, Crasdant, Carreg Lafar, Fernhill, Siân James, Robin Huw Bowen, Llio Rhydderch, KilBride eta The Hennessys.

Irlanda: Ceoltóirí Chualann, The Chieftains, Planxty, The Clancy Brothers, The Dubliners, The Pogues, The Wolfe Tones, Clannad, Enya, Dervish, Lúnasa, Kíla, Nightnoise, Four Men and a Dog.

Nazio Zeltak ez diren herrialdeetan musika mota hau ere jo ohi izan duten talde hauek aipa daitezke:

Euskal Herria: Sorotan Bele (Hondarribi), Bizardunak (Nafarroa), Briganthya, Adunia folk (Eibar) eta Feile.

Asturias: Hevia, Llan de Cubel, Dixebra eta Xera.

Espainia: Celtas Cortos, Mago de Oz eta Amigos de Guinness.

Ingalaterra: Oysterband

Galizia: Luar na lubre, Carlos Nuñez, Milladoiro, Xosé Manuel Budiño eta Cristina Pato

media type="youtube" key="IUillwD6zo0" width="560" height="315" align="center"

INSTRUMENTOAK

**GAITA** **ARPA**

**BODHRAN** **BIBOLINA**

**LOW TWISTLE** **TRABESIAZKO TXIRULA**

**BUZUKI** **DULZAINA**

Zelta musika jaialdiak

Lorienteko Interzeltiar Jaialdia Ortigueirako Zelta Munduko Nazioarteko Jaialdia Avilesko Interzeltiar Jaialdia

HEMEN DUZUE JAIALDI BATEKO EZAUGARRIAK:

Lorienteko Interzeltiar Jaialdia

Gouelioù Etrekeltiek An Oriant Festival Interceltique de Lorient Lorienteko Zeltiar Jaialdian zehar eskeinitako musika emanaldia. Generoa : Zeltiar musika Urtea : 1971 Lekua : Lorient, Bretainia Iraupena : abuztuko aste bat

Lorienteko Interzeltiar Jaialdia, Bretainiako Lorient hirian ospatu ohi den jaialdia da. Jaialdia Zeltiar Herrialdeen bilgunea da, bertan hainbat herrialde eta eskualdeetako kultura, musika eta ohiturak topa daitezkelarik. Abuztuko lehenbiziko egunetan ospatzen da eta hamar egunetako iraupenarekin ezaugarri hauetako munduko jaialdirik handiena da. 1971an sortu zenez gisa honetako beste hainbat jaialdien aitzindaria da, Avilesko Interzeltiar Jaialdia kasu. Ohituraz zeltiar herrialdeak izenarekin ezaguten diren herrialdeak partehartu ohi dute: Irlanda (Eire), Eskozia (Alba), Bretainia (Breizh), Gales (Cymru), Man Uhartea (Mannin) eta Kornualles (Kernow). Beste hainbat herrialdeek ere partehartzen dute: esate baterako Australia, Galizia eta Asturias. Mundu Zeltiarraren Urtea izendatua izan zen 2000. urtetik aurrera zeltiar herrialdeetako emigrazioa jaso izan duten herrialdeetako ordezkariak ere joan izan dira: Estatu Batuak, Australia, Zeelanda Berria, Argentina, Mexiko, baita Errumania eta Italia ere. Bere berezitasun bat urte bakoitza zeltiar herrialde bati eskeinia dagoela da, 2008an Gales izan zen eta 2007an Eskozia. 2006. urtea Australiari eskeini zitzaion eta 2005a Irlandari. 2007an Sagardoaren Elkargoko VI. Saria bereganatu zuen. 2007tik aurrera jaialdiare zuzendari artistikoa Lisardo Lombardía da, honek aurretik zegoen eta jaialdiaren sortzailea zen Jean Pierre Pichard zuzendaria ordezkatu zuelarik.

media type="youtube" key="Ffvy9pM-iHU" width="560" height="315"