KLASIZISMOA

=KLASIZISMOA=

Arte klasikoaz ari garenean aintzinako Grezia eta Erromaren garaietan emandako arteari buruz ari gara. Klasizismoa, berriz, arte klasikoa imitatzen edo berreskuratzen saiatu diren garaiei emandako izena da. Imitazio hori Errenazimentuaz gain beste garai batean eman da ere. Garai horri bereziki KLASIZISMO GARAIA deitzen diogu, musikan 1770 eta 1810 urteen bitartean luzatzen dena.

Klasizismo garaia XVIII. mendeko egoeraren eta ILUSTRAZIOAren ondorioa da. Ilustrazioa mende horretako burgesiaren ideologia da eta humanismo eta arrazionalismoan du oinarria. Arrazionalismo horrek alde batetik zientzien garapen izugarria eragingo du, zientzia modernoaren abiapuntu izanez, bestetik, garaiko pentsamolde eta ohiturak zalantzan jarriko ditu. Horregatik Elizaren eta estatuaren botere absolutoari aurre egingo dio, legeen aurrean guztien berdintasuna, erlijio eta pentsakera askatasuna eta arrazoian oinarritaturiko prozedura naturala defendatuz. Gizakiak menperatutako naturaren bidez zoriona lortzea defendatuko du Ilustrazioak.

Ilustrazioaren ideiak Voltaire, Montesquieu edo Rousseau bezalako intelektual ospetsuen bidez zabaldu egin ziren. Baina Ilustrazioaren lanik handiena ENTZIKLOPEDIA izan zen. Bertan, Diderot, eta D'Alambert-en zuzendaritzapean, orduko zientzilari eta pentsalaririk garrantzitsuenek lan egin zuten, garai hartako jakinduria guztia biltzen zuen liburu horretan.

Ilustrazioa burgesiaren baitan agertutako ideologia bat bada ere, izandako arrakastak boterea zuten errege, noblezia eta Elizak eskakisunetako batzuk onartzera behartu zituen. Horren ondorioz erreforma batzuk ezarri zituzten, baina funtsean boterea zutenen eskubide eta pribilegioak zeuden bezala gelditu ziren. Gobernatzeko era horri DESPOTISMO ILUSTRATUA deitzen zaio eta hona hemen bere leloa: "Dena herriarentzat, baina herririk gabe".

Ilustrazioaren ideia guzti hauek XVIII. mende bukaeran emango den FRANTZIAKO IRAULTZAn izango dute kulminazioa.

ARTEAREN EZAUGARRI OROKORRAK

XVII. mendeko arrazionalismo, humanismo eta naturaltasunak, arteari proportzionaltasuna eta oreka emango diote, apainduraz eta adonoz betatako barrokoaren haunditasunaren kontra agertuz. Mundua gauza eder eta perfektu bezala ikusten dute eta artearen bidez perfekzio eta edertasun hori adierazten saiatuko dira. Horregatik klasizismo garaian musika alia, arin eta atsegin bat egiten saiatuko dira, aipatutako edertasun eta perfekzio horiek adierazi nahian.

MUSIKA KLASIKOAREN EZAUGARRI NAGUSIAK

- Melodiak barrokoan baino sinpleagoak dira, askotan zortzi, hamasei edo sei konpasetako esalditan antolatuta. - Harmonia ere askoz sinpleagoa da. - Erritmo sinple eta erregularrak erabiltzen dituzte, barrokoaren erritmo mekanikoa baztertuz. - Estilo homofonikoa nagusi da. - Musika purua da, hau da, ez du ezer imitatu nahi. - Musika instrumentalak ahotsetarako musikak baino askoz ere garrantzi handiagoa izango du. Pianoa garatzen hasten da. (XVII. mendearen hasieran jaio zen) - Musika erlijiosoak garrantzia galtzen du eta egindako musika gehiena profanoa izango da. - Orkestra modernoaren garapena garai honetan ematen da. - Kontzertuak publikoak izaten hasiko dira.

MUSIKA FORMA NAGUSIAK

__1. Instrumentalak:__ - **Sonata klasikoa:** Barrokoan sortutako forma hau klasizismo garaian aldatu egingo da egitura oso zehatza hartuz. Hiru edo lau denbora edo zatiz osatuta dago ongorengo eskema jarraituz: - Allegro - Adagio - MInueto edo Scherzo - Bukaerako Allegro edo Presto. Sonata honen lehenengo mugimenduak egitura berezi bat du ABA´ itxurakoa. ( A aurkezpena, B garapena eta A´ Berraaurkezpena. ) Mugimendu honek duen forma berezi honi Sonata Eskema izena ematen zaio eta garai honetako obra gehienetan erabiliko da.


 * - Sinfonia:** Orkestrarako sonata handi bat bezala definituko daiteke. Horregatik lau denbora edo zati izango ditu erre, sonatan azaldutako eskema orokorra jarraituz.

Ganbara musika: ganbara musika izenez ez dugu musika forma bat adierazten instrumentu talde txiki batentzat egindako musika baizik. Garai honetan garrantzi handikoa izango da eta sonataren egitura orokorrean oinarrituko da batez ere. Forma desberdinei ematen zaien izena erabilitako instrumentu kopuruaren arabera dago: duo (2), trio (3), kuarteto (4), kinteto (5) e.a. Garai honetan oso garrantzitsuak izango dira harirako kuartetoak.

__2. Bokalak:__


 * -Opera.** Garai honetako operak klasizismoaren planteamentu orokorrak adieraziko ditu melodia, erritmo eta harmoniak . Orkestrak garrantzi handiagoa hartuko du eta errezitatibo kopurua txikituko da.

= = = Wolfgang Amadeus Mozart =

Wolfgang Amadeus Mozart(Salzburg,1756kourtarrilaren 27a-Viena,1791koabenduaren 5) aro klasikoko austriar konpositore handi eta emankorra izan zen. 600 obra baino gehiago konposatu zituen; haietako asko, musikagintzaren gailurtzat aitortuak hainbat arlotan:opera,musika sakratua,ganbera-musika,orkestrarakoa, (sinfoniak eta abar. Konpositore klasikoen artean ezagunenetarikoa da.

Bost urte zituela musika idazten eta jotzen zuen. 1762. urtean,Leopold Mozartek, Wolfgang eta Maria Anna seme-alabek musikarako zuten gaitasun harrigarria ikusirik, Europan zehar eraman zituen kontzertuak eskaintzera. Haren aita ere, Leopoldo Mozart, musikagile bikaina izan zen. Munichen eta Vienan izan ziren, eta arrakasta handia izan zuten gortean. Hurrengo urtean bidaia luzeago bati ekin zioten Alemania hegoaldean,Bruselan, Parisen eta Londresen zehar. Egonaldi haietan Mozart gazteak garai hartako musika higikunde nagusiak ezagutu zituen, eta jaioterrian, Haydn irakasle zuela, musika ikasketak osatu ondoren 1773. urtean Vienara itzuli zen. Harizko tresnetarako kuartetoak eta sinfoniak idatzi zituen bertan; Haydn-en musikaren eragina somatzen zaie lan haiei. Garai hartanSalzburgoko Colloredo artzapepizkuarekin zituen harreman txarren ondorioz, Mozart eta bere ama Parisa joan ziren. Ama hil zitzaionean Salzburgora itzuli zen eta gorteko eta katedraleko organista postua hartu zuen. Aldi hartan idatzi zituen Mozartek lehen lan nagusiak. 1781. urtean Vienan hasi zen bizitzen eta opera zuzendaria zen Antonio Salierirekin lehen gatazkak izan zituen. Constanze Weberekin ezkondu zen eta Jose II.a enperadorearen gorteko musikagile postua eman zioten. Pianista eta inprobisatzaile gisa gogotik lan egin bazuen ere, Mozarten diru egoera ez zen inoiz oso ona izan, eta okerragotu egin zen 1785-1791 urteetan. Nolanahi ere, bizitzako azken hamar urteetan idatzi zituen lanik bikainenetako batzuk. Opera handiak idazteaz gainera, Mozartek sinfonia ere landu zuen eta genero horren adibide ederrak utzi zituen. Eliz musikan ere gailendu zen, eta aipagarria da ganbera musikaren eremuan lortu zuen malenkoniaren eta sormen indarraren arteko oreka. 1791. urteko udan, Requiem bat idazteko enkargua jaso zuenean, oso gaixo zegoen. Urte hartako abenduan hil zen, hartutako lana bukatu gabe, eta ezagutzen ez den lekuan lurperatu zuten.

Mozarten musikak mugak gainditzen ditu, italiar, frantses, alemaniar eta austriar musikaren elementuak biltzen baititu. Sortu zuen musikaren nagusitasunaz, sinfonia, piano kontzertu, harizko kuarteto, sonataformen ibilbidea aldatu zituen. Mozarten musikaren azalean alaitasuna eta distira dira nagusi, baina barrualdean tristura eta malenkoniaren itzal iluna nagusitzen dira; bi alderdi hauen baturak etengabe liluratu ditu musikazaleak. garaiari dagokionez klasizismoaren aldikoa bada ere, aditu askok erromantizismoarenaitzindari garbitzat jotzen dute. 600 obra inguru idatzi zituen. media type="youtube" key="59Rq77OyFSI" width="560" height="315"