ERROMANTIZISMOA

 = ERROMANTIZISMOA = __**- SARRERA**__

Erromantizismoa kulturaren arlo guztietara zabalduko duen mugimendua da, klasizismoaren oreka eta arintasunaren kontra agertuko dena. Hauek dira garaiaren ezaugarri nagusiak: -Pertsona goraipatzen da, indibidualismoa, norberaren ezaugarriak. - Norberaren ezaugarrien goraipamen hori herrien izaerara zabaltzen da ere. eta herri bakoitzak bere ohitura, folklore eta desberdintasunak kaleratuko ditu. Honen ondorio nagusia nazionalismoa izango da. - Askatasun osoaren bila arituko dira, bai politikoa bai pertsonala. - Askatasuna lortzeko desioek bultzaturik, gorengo idealetan oinarrituko da erromantizismo garaiko artista: aberriarenganako maitasuna edo emakume idealarenganako maitasuna ( askotan amodio hori ezinezkoa da eta batzuk bere buruaz beste egingo dute) - Sentimentuak libreki azaltzen edo adierazten dira. - Eguneroko errealitatea alaia ez denez, askotan urrutiko herrialdetan inspiratzen dira, herrialde exotikoetan ( Arabia, Afrika edo Espaina), baita aintzinako denboratan ere ( Erdi Aroa adibidez). Gai fantastikoak eta ametsekin zerikusirik daukatenak askotan erabiliko dituzte ere.

Musikan erromantizismoa 1830 eta 1880 urteen artean luzatuko da.


 * __Musikaren ezaugarri nagusiak__**

- Aurretik aipatutako ezaugarri guztiak musikan ere emango dira. - Herrialde desberdinetan musika estilo desberdinak garatzen dira. - Musika instrumentalak izugarrizko garapena izango du. - Interpretearen birtuosismoa landuko da. - Musika erlijioso oso gutxi egingo dute. -Melodiei garrantzi handia ematen zaie eta oso sentimentalak, grinatsuak, dira. -Harmonia aberatsagoa da. - Forma berri motz asko erabiliko dute: lied, erromantza, nokturno, rapsodia, balada... - Erabiltzen diren forma klasikoak ( sonata, sinfonia) libreago erabiltzen dira. - Poema sinfonikoa sortuko da. -Operak izugarrizko garapena eta ospea izango ditu. - Pianoa garaiko instrumentu nagusia izango da. - Gaur egungo orkestra eta ballet modernoa garai honetan jaio egiten dira.

__**Erromantizismoko estilo** **nagusiak**__

Hiru estilo dira nagusi garai honetan: XIX. mendea pianorentzat garairik ospetsuena izan zen. Forma motz berri asko sortuko dira pianorako, gehienak forma libre samarrak dira: erromantzak, preludioak, inproptuak, nokturnoak.. Birtuosismoak izugarrizko gorakada izan zuen. Piano musikagile ospetsuak: Beethoven, Chopin, Liszt, Schubert, Schumann.
 * //1. Pianorako obrak//**


 * //2. Lied erromantikoa//**

Lied erromantikoa ahots bakarlari batek normalean piano baten laguntzaz abesten duen abesti erraza eta intimoa da. Abesti hauen letrak askotan garaiko poeta famatuenak ( Goethe, Schiller ) ziren. Forma honek arrakasta nagusia Alemanian lortu zuen. Egile nagusiak: Schubert eta Schumann.

Musika sinfonikoak bultzada handia izan zuen XIX. mendean. Bi korronte ezberdin agertuko dira: - Korronte kontserbadorea, klasizismotik zetozen egitura eta formetan oinarriturikoa ( Mendelsohn) - Korronte iraultzailea, gidoi literario edo ideia bat jarraitzen ahalegingo dena ( Berlioz, Lilszt)
 * //3. Musika sinfonikoa edo orkestala//**

Hona hemen musika sinfonikoan azaldu ziren forma nagusiak:

SINFONIA. Sonata forman oinarrituta baina artistaren desio eta asmoetara egokitua. KONTZERTUA. Gehienetan kontzertu klasikoa baino luzeagoa zen eta mugimendu kopurua eta erritmoak askotan aldatzen ziren. Bakarlariak luzitzeko obrak ziren askotan POEMA SINFONIKOA. Mugimendu bakarreko obra librea da. Gidoi literario batean onarritutako ideia bat garatzen da musikaren bidez. Askotan musik deskribatzailea da, beste askotan istorio bat kontatzen du. Mugimendu gehiahgo daudenean SUITE SINFONIKOA dugu. Musika egiteko forma honi MUSIKA PROGRAMATIKOA deitzen zaio, hau da, programa edo gidoi literario bat jarraitzen duen musika. Musika sinfonikoaren egile nagusiak: Beethoven, Berlioz, Liszt, Brahms...

-MUSIKA EGILEAK: Beethoven, Schubert, Schumann, Chopin, Brahms, Mahler, Richard Strauss, Saint-Saens, Verdi, Rossini eta Richard Wagner.